Η περιπέτεια της ηλεκτρικής (και όχι μόνο) αυτοκίνησης στη Σύρο τη δεκαετία του ‘70

Παρασκευή, 12 Ιανουαρίου 2018

Το πρώτο ηλεκτρικό αυτοκίνητο ήταν Κυκλαδίτικο!

12.1.18 Enfield Neorion , ,


Σύρος, 1973. Στους δρόμους του νησιού κυκλοφορεί, πειραματικά, ένα ιδιαίτερο, καινοτόμο αυτοκίνητο. Έχει την όψη ενός μίνι, δεν κάνει θόρυβο και δεν βγάζει καυσάεριο. Είναι το πρώτο ηλεκτρικό αυτοκίνητο της ιστορίας. Ναι, με έδρα παραγωγής την πρωτεύουσα των Κυκλάδων! Ήταν πολύ καλό για να είναι... ελληνικό. Και πράγματι, έτσι αποδείχτηκε.

Η ιστορία ξεκινάει στις αρχές της δεκαετίας του ’70, όταν ο μεγαλοεφοπλιστής (και ιστορικός πρόεδρος του Ολυμπιακού) Γιάννης Γουλανδρής είχε μόλις αγοράσει την Enfield, την παλιά εταιρεία παραγωγής όπλων, που κατασκεύαζε το διάσημο τουφέκι Lee-Enfield Mk I.

Εκείνη την εποχή κυριαρχούσαν στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα οι μεγάλοι Έλληνες εφοπλιστές, κατά κύριο λόγο ο Ωνάσης, ο Νιάρχος, ο Λιβανός και ο Γουλανδρής, που είχε έδρα του το Λονδίνο.

Όταν πέρασε στην ιδιοκτησία του Γουλανδρή η Enfield, δεν κατασκεύαζε τίποτε, απλώς ήταν ένα ιστορικό brand name, που ο Γουλανδρής ήθελε διακαώς να ενεργοποιήσει ξανά και απλώς έψαχνε την κατάλληλη ευκαιρία. Η εταιρεία πειραματιζόταν τότε με διάφορα πρωτότυπα ηλεκτρικών αυτοκινήτων, αλλά δεν είχε κατασκευάσει κάτι σημαντικό, ούτε είχε να επιδείξει κάποιες δικές της πατέντες.



Η ευκαιρία ήρθε με την προκήρυξη του διαγωνισμού του Βρετανικού Συμβουλίου Ηλεκτρισμού (της βρετανικής ΔΕΗ), που ζητούσε ηλεκτρικά αυτοκίνητα πόλης. Ο Γουλανδρής αμέσως κατάλαβε πως ήταν η ευκαιρία που ζητούσε, καθώς οι εταιρείες που δήλωσαν συμμετοχή, εκτός από την Enfield, ήταν δύο κολοσσοί της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας. Η Ford, που μετά το θρίαμβο στο Λε Μαν είχε κάνει απόβαση στην Ευρώπη, και η Leyland, που εκείνη την εποχή κατασκεύαζε το… ΜΙΝΙ και ήταν η κορυφαία σε πωλήσεις εταιρία στην Βρετανία.

Ο Γιάννης Γουλανδρής κατάλαβε πως αν «κέρδιζε» στο δικό τους τομέα -την κατασκευή ενός αυτοκινήτου, έστω ηλεκτρικού- τους δύο γιγάντιους ανταγωνιστές του, τότε θα ξεκινούσε την νέα επιχειρηματική ζωή της Enfield με σημαντικό πλεονέκτημα.

Η Enfield κέρδισε τον διαγωνισμό με το μοντέλο Enfield 8000 και μαζί τον θαυμασμό σημαντικών συμμάχων. Του Λόρδου Ρόθτσιλντ, που οδήγησε το αυτοκίνητο και έκανε δημόσιες δηλώσεις θαυμασμού, αυξάνοντας το κύρος της Enfield στην Βρετανία αλλά και του Προέδρου των ΗΠΑ, Ρόναλντ Ρίγκαν, που ζητούσε να γίνει εργοστάσιο που να παράγει το Enfield 8000 στην Καλιφόρνια!




Κατόπιν του θριάμβου, ο Γουλανδρής άρχισε να επανδρώνει με ταλαντούχους μηχανικούς την εταιρεία, δημιουργώντας ένα πρότυπο για την εποχή εργοστάσιο στο Κάους, την πιο μεγάλη πόλη του νησιού Γουάιτ, απέναντι από το Σαουθάμπτον. Αν κι όλα έδειχναν ιδανικά, οι απεργίες της εποχής ήταν ένα εμπόδιο που ακόμα και ο πανίσχυρος Γουλανδρής δεν μπορούσε να ξεπεράσει. Έτσι αποφάσισε να μεταφέρει την παραγωγή του Enfield 8000 στη Σύρο, καθώς εκείνη την εποχή έμενε στο νησί επιβλέποντας την νέα του επένδυση τα ναυπηγεία του Νεωρίου.

Ως έδρα επιλέχθηκε το παλιό νηματουργείο του Βελισσαρόπουλου. Ανακατασκευάζεται και μεταφέρονται εκεί οι εργαλειομηχανές από το εργοστάσιο της Βρετανίας. Προσλαμβάνονται αρκετοί Έλληνες φανοποιοί, τεχνίτες, αλλά και ντόπιοι εργάτες με εμπειρία, προερχόμενοι από τα ναυπηγεία του νησιού.

Το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής βγαίνει τον Οκτώβριο του 1973. Θα έπρεπε να είναι μια ιστορική μέρα για την ελληνική βιομηχανία, καθώς θεωρείται το πρώτο ηλεκτρικό αυτοκίνητο στον κόσμο που μπήκε σε παραγωγή. Η επιτυχία ήταν μεγάλη, αλλά η χρονική συγκυρία καθόλου ευνοϊκή.

Η χώρα ταλανίζεται από πολιτικές αναταράξεις, με την ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη να ακολουθεί την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η απόπειρα για Φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος ματαιώνεται και η χώρα μπαίνει σε ένα νέο κύκλο εσωστρέφειας. Η καινοτομία στο επιχειρείν, με την παραγωγή ηλεκτρικών αυτοκινήτων δεν βρίσκει το κατάλληλο έδαφος για να καλλιεργηθεί.




Το γραφειοκρατικό «τέρας» άλλωστε είναι πανίσχυρο αιώνες τώρα στον ελληνικό κρατικό μηχανισμό και για μία ακόμα φορά στάθηκε εμπόδιο στη δημιουργία ελληνικής αυτοκινητοβιομηχανίας. Το Enfield 8000 δεν πήρε ποτέ έγκριση τύπου, ενώ το ελληνικό κράτος δεν έδινε ούτε πινακίδες δοκιμής, με την αιτιολογία πως η εταιρεία θα έπρεπε πρώτα να έχει πουλήσει τουλάχιστον 10 αυτοκίνητα ώστε να χαρακτηριστεί αυτοκινητοβιομηχανία. Κι όλα αυτά ενώ το αυτοκίνητο ταξίδεψε σε πολλές περιοχές του κόσμου, ακόμα και στην Αυστραλία ή στη Σαουδική Αραβία! Συνολικά τα αυτοκίνητα που βγήκαν στην κυκλοφορία, από το 1973 έως το 1976, ήταν 112 και η συντριπτική πλειονότητα αυτών ταξίδεψε στη Μεγάλη Βρετανία.

Ένας ακόμη «πονοκέφαλος» ήταν τα ανταλλακτικά, καθώς έρχονταν από την Αγγλία και όταν έφταναν, εκτός από το υψηλό κόστος μεταφοράς τους, έπρεπε να περάσουν τελωνείο, όπου και εκεί δημιουργούνταν διάφορα απρόοπτα. Κάποιοι από τους επιτελείς εκείνης της ομάδας που ανέλαβε το εγχείρημα θυμούνται το τελωνείο να παγιδεύει τις νταλίκες, για 2-3 ημέρες ή και παραπάνω, περιμένοντας το ανάλογο... αντίτιμο που θα βοηθούσε να ξεμπλοκάρουν τα φορτηγά και να παραδοθούν τα ανταλλακτικά στο εργοστάσιο.




Ακόμα και μετά τη χούντα όμως, στη μεταπολίτευση, το «κράτος» δεν επέτρεψε στον Γουλανδρή να προχωρήσει, βάζοντας του διαρκώς τρικλοποδιές. Παρόλο τις φιλότιμες προσπάθειες των στελεχών της εταιρείας να προωθηθεί σε κυκλοφορία στην Ελλάδα και τη χρήση του από εταιρείες του Δημοσίου αλλά και την Ολυμπιακή Αεροπορία (ο Αριστοτέλης Ωνάσης ήταν έτοιμος να υπογράψει συμβόλαιο για μαζική προμήθεια), δεν υπήρχε αποτέλεσμα λόγω μη απάντησης του Υπουργείου Οικονομικών στα αιτήματα της εταιρείας για τη φορολόγηση του. Η αδυναμία του κράτους να βρει τρόπους για τη φορολόγηση του ηλεκτρικού κινητήρα ήταν η βασική αιτία για τη μη χορήγηση έγκρισης τύπου.




Πρωταγωνιστές του εγχειρήματος αυτού αναφέρουν πάντως ότι όλα τα προσκόμματα που έθεσε ο κρατικός μηχανισμός έχουν βαθύτερη αιτία τις πιέσεις του πετρελαϊκού λόμπυ και της συμβατικής αυτοκινητοβιομηχανίας, η οποία δεν θα ανεχόταν τη μαζική παραγωγή ηλεκτροκίνητων οχημάτων. Οι πιέσεις που ασκήθηκαν ήταν σε πολιτικό, οικονομικό και επιχειρηματικό επίπεδο.

Η παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση της εποχής έβρισκε αντίθετες τις πετρελαϊκές εταιρείες και μόνο στην ιδέα παραγωγής ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου. Αρκετά δεξαμενόπλοια παρέμεναν αραγμένα λόγω της κρίσης και ο Γουλανδρής -που είχε εν τω μεταξύ χάσει την υπομονή του με το ελληνικό κράτος- αποφάσισε να ανταποκριθεί όταν οι πετρελαϊκές εταιρείες του διεμήνυσαν να εγκαταλείψει την ιδέα για το ηλεκτρικό αυτοκίνητο, για να αρχίσει να παίρνει παραγγελίες μεταφοράς και να δουλέψουν τα καριάβια του. Αυτή ήταν η χαριστική βολή για το Enfield 8000 και για το όνειρο παραγωγής ενός αμιγώς ηλεκτρικού αυτοκινήτου από ελληνικά χέρια.

Το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ «Ανάμεσα σε δύο νησιά» του, ειδικού σε θέματα αυτοκινήτου, δημοσιογράφου Μιχάλη Σταυρόπουλου καταπιάνεται με την ξεχασμένη, όσο και πονεμένη ιστορία του Enfield 8000.




Δύο πρόσωπα που σχετίστηκαν στενά με το ελληνικό αυτοκίνητο της Σύρου μίλησαν στο news.gr. Ο μηχανικός Αλέξανδρος Μαραντζίδης, ήταν εκείνος που έφερε ένα Enfield και ανέλαβε την ανακατασκευή του στη Σύρο. Και ο Αντώνης Γαβαλάς, προϊστάμενος του εργοστασίου για τα δύο και κάτι χρόνια που αυτό λειτούργησε στο νησί.

Ακόμα κι έτσι όμως, ο Γουλανδρής εξελίχτηκε τρόπον τινά σε θεματοφύλακα μνήμης εκείνης της φιλόδοξης ελληνικής απόπειρας των 70s. Πριν από μερικά χρόνια ο Αλέξανδρος Μαραντζίδης, ένας από τους αρχι-μηχανικούς στην παραγωγή του αυτοκινήτου, εντόπισε ένα Enfield 8000 στη Μεγάλη Βρετανία. Με χορηγία από την οικογένεια Γουλανδρή το αυτοκίνητο έφτασε στη Σύρο, ταξινομήθηκε και δωρήθηκε στο Βιομηχανικό Μουσείο της Ελλάδας.

«Η οικογένεια Γουλανδρή προσέφερε όλα τα χρήματα που απαιτούνταν. Είχα αναλάβει προσωπικά τη διαδικασία εκτελωνισμού του και την επιστροφή του στην Ελλάδα», έχει δηλώσει ο κ. Μαραντζίδης για το μοναδικό εν Ελλάδι απομεινάρι μιας προσπάθειας που (δυστυχώς) ήταν πολύ μπροστά από την εποχής της...


Πηγή: konserva.gr

Δευτέρα, 1 Ιανουαρίου 2018

Enfield Automotive

1.1.18 Enfield Neorion ,
Enfield 8000 in London

Enfield Automotive was an electric car manufacturer founded in the United Kingdom in the 1960s. Under the ownership of Greek millionaire Giannis Goulandris, production was moved to the Greek isle of Syros during the oil crisis of 1973, although the vehicles were, according to one report, sent back to be assembled on the Isle of Wight.[1] (actually the cars were completely built on Syros and sent to Britain for installation of the batteries) [2] [3].

Enfield 465 publicity photo

Models

Enfield 465

The Enfield 465 was a small 2+2-seater electric car built only in prototype form in 1969. It was equipped with a 48 V, 4.65 bhp (3 kW) electric motor and had an ICI royal plastic body with no metal chassis. It is believed that only three were Built but only two remain as one failed the crash testing. The rear axle came from a Bond Bug with the Motor parrell to it. [4][5]


The Chairman of the Electricity Council and other EC Board members
on the date of signing the contract for the Enfield 8000

Enfield 8000

Main article: Enfield 8000

The Enfield 8000 (also known the E8000 ECC or "Electric City Car") was similar to the 465, but with an 8 bhp (6 kW) motor and aluminium body. 120 Enfield 8000s were built on Syros [3] in the mid-1970s, of which 65 were used by the Electricity Council and southern English electricity boards.[6]

The E8000ECC had passed all the necessary tests for production in the United Kingdom and was on its way to be produced in the United States of America. Then Governor of California Ronald Reagan sent a cargo plane to have three E8000ECCs moved to California in support of his Clean Air legislation.[citation needed] However, the E8000ECC was never produced in the United States. The unique aerodynamics of the E8000ECC were not based on traditional industry principles and ideas. They were based on designs made by Konstantine Adraktas, the Chairman and Managing Technical Director of Enfield. The car was eventually produced in Greece after the company was incorporated into Neorion (also owned by Mr. Goulandris) and renamed Enfield-Neorion.

Key Characteristics
  • The range of the E8000ECC was 50 miles (80 km) to 90 miles (145 km), depending on driving conditions.[citation needed]
  • The top speed of the E8000ECC was 70 mph (113 km/h) to 80 mph (129 km/h), depending on driving conditions.[citation needed]
  • It had an aluminum body to guard against corrosion.[5]
  • It was available in a "Bicini" version which had a body composed of simple flat panels and was never crash tested.
  • A leather interior was available.
  • Its turning radius was comparable to a traditional London cab.[citation needed]
  • It had no gear lever, reverse was entered with the use of switch.
  • It was based on widely available components and parts for easy maintenance and worldwide replacement part availability.
  • It had an on-board charger (which recharged batteries fully while freewheeling downhill in the Alps.)[1]


References

^ Jump up to:a b Prest, David (28 November 2013). "The Enfield Thunderbolt: An electric car before its time". BBC Radio 4. Retrieved 28 November 2013.
Jump up^ "Άλλο ένα Enfield 8000 γύρισε πίσω στην Ελλάδα (one more Enfield 8000 returns to Greece)". Syros Agenda. 20 April 2017. Retrieved 21 June 2017.
^ Jump up to:a b Stavropoulos, Michalis (2014). "Ανάμεσα σε δύο νησιά (A Tale of Two Isles) Documentary about the Enfield Electric Car".
Jump up^ "Enfield". Auta 5P (in Czech). Retrieved 31 May 2011.
^ Jump up to:a b "Overview of Enfield Automotive". Retrieved 2007-08-06.
Jump up^ Buckley, Martin (4 April 2006). "Enfield Electric Car". The Independent. Retrieved 31 May 2011.


Where in the Isle of Wight? (part II)

1.1.18 Enfield Neorion , ,
We have discussed in the past how in the breakup of the Enfield Cycle Co. a portion of the factory that made marine engines was moved to the Isle of Wight. The company was purchased by Greek magnate John Goulandris.

It turns out that designer extraordinaire John Ackroyd, who would later go on to break the land speed record in a jet propelled car and many other feats worked at the factory and documents a bit how things went in his book "Jet Blast".

He says that Goulandris led a spartan, ascetic, life and was interested in yoga, clarinet playing and innovative engineering.

Apparently there was an additional factory to the one we mentioned in Somerton Works, it was located in Fishbourne Creek and was known as Ranelagh Works. You can see a picture here. It apparently has been torn down by now and replaced by some sort of boat launching terminal. At this factory was where the powerboat "Miss Enfield" was constructed and also a car ferry hovercraft EM1 (Enfield Marine One). I have not been able to find anything about it. Miss Enfield was designed by Don Shead and crafted in aluminum by Ernie Sims.

The Somerton works produced a two cylinder marine diesel engine and it is there where Enfield Automotive developed a series of electric cars. Somerton works was built as a hangar in 1916 and planes were built in int by Wight Aircraft. The company had a contract with the Electricity Council to deliver 66 electric cars. The early models did not meet the Council standards so a total redesign was called for, leading to the Enfield 8000. It was powered by eight heavy duty 12v batteries. By 1972 there were a couple of prototypes running very well at the factory. The engine was 8hp, but as all electric engines, was torquey, 0-30mph in 10s and a top speed of 40mph. Batteries would last for 40 miles. Things were looking good, with plans to sell to other public utilities and the general public. Goulandris took up residence in a hotel in Cowes to oversee the project. However, this was Britain in the 70's. The sheet metal workers smelled the prosperity and demanded a raise. Goulandris refused and they went on strike. Goulandris closed down the factory and that was the end of the Enfield 8000 at the Isle of Wight.

But this is Enfield, so the story had to have a twist. John Ackroyd had taken a job at Audi in Ingolstadt in Bavaria. One day he gets a call from Goulandris. He wanted to set up a factory on his Greek Island of Syros to build the Enfield 8000's. The factory was located near the Neorion Shipyards, formerly a British Navy base and repair yard.



It was located in an old fabric dying factory on the waterfront. The workers came from the shipyard. The Somerton works was used as a base to handle the two way flow of parts (to Greece) and cars (to the UK). The first car rolled out in October 1973. It sold for a rather steep 2,800 Pounds (about 29,000 Pounds of today). Several models were produced, including an open runabout version called the "Bikini", and two four wheeled drive monsters called the Enfield Safari and Enfield Chicago. Dinorwic Power Station in Wales and Kiruna Iron Mines in Sweden were interested in rugged versions for underground transport in mining operations, where electric vehicles are preferred due to the pollution petrol engines cause. Two Bikinis with reinforced roofs were delivered, which were called "Enfield Miner".

By 1975 they had sold 123 vehicles. But in spite of the high price, the vehicles were selling at a loss. It became clear that it would be impossible so scale up production to the point where the operation could be profitable. Goulandris was happy to have produced the first practical electric car and moved on to other projects. By 1976 the factory closed and the workers went back to the shipyard. The Enfield 8000's remained in service with the Electricity Council till 1988, when they were sold at auction at the astonishing price of 1,100 Pounds, a lot for 13 year old vehicles. In 1983 a seven year old Enfield 8000 won both speed and endurance categories at a Battery Vehicle Society gala in Aldershot, another Enfield placed second.

You can see pictures of the various Enfield models in Ackroyd's website.

Where in the Isle of Wight?

1.1.18 Enfield Neorion , ,

During World War II Royal Enfield participated in a variety of non motorcycling projects. Among them was the construction of a two cylinder "boxer" liquid cooled diesel engine, popular for generators. Later an air cooled diesel was built, apparently one of the first in the world. The division that carried out these projects was the "Enfield Industrial Engines". The E & H P Smith group took over Royal Enfield in the 1960's and started breaking up the company. Enfield Industrial Engines was sold to a greek shipping millionaire John Goulandris and relocated, including workers from Redditch, to the Isle of Wight. The company was involved in various projects, including the production of the Enfield Electric Car, the first modern production electric car! An amazing story is that as recently as 2007 there was talk that the Enfield Electric could make a comeback! The company later relocated to the greek island of Syros, and went by the name of Enfield Automotive. There are groups of enthusiasts for these vehicles, as expected.



I could not find if the Isle of Wight company exists today. One can find online some patents dated in the late 1970's awarded to the company. A site listing UK businesses claims the company does not file papers since 1983. In the book by Anne Bradford, Rex Wearing is quoted as seeing the factory with a sign saying Enfield Industrial Engines in 1993 on vacation in the Isle of Wight. The address corresponds to a well maintained set of buildings today, but there are other companies with the same address.



The Isle of Wight company produced powerboats in the 1980's that won many races including one called "Miss Enfield 2" and another called "Enfield Avenger".